Dolların “qara günlər”i başlayıb

ABŞ dolları oktyabrın 14-də zəifləməyə başlayıb. İnvestorlar ölkədə açıqlanacaq inflyasiya göstəricilərini və Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) rəsmilərinin çıxışlarını gözləyirlər.

Dollar indeksi 0,02% azalaraq 102,16 bəndə düşüb. Bundan əvvəl, çərşənbə axşamı indeks 0,35% geriləmişdi. Bazar iştirakçıları inflyasiyanın FED-in gələcək faiz qərarlarına necə təsir edəcəyini qiymətləndirirlər. İnflyasiyanın gözləniləndən yüksək olması faizlərin yenidən artırılması ehtimalını gücləndirə bilər. Əksinə, qiymət artımının zəifləməsi daha yumşaq pul siyasətinə dair gözləntiləri artıra bilər. Hazırkı bazar qiymətləndirmələrinə görə, investorlar FED-in oktyabrın sonundakı iclasında faizləri dəyişməz saxlamasına daha çox ehtimal verirlər.

Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri, iqtisadçı-ekspert Akif Nasirli “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, ABŞ dollarının dünya bazarında zəifləməsi Azərbaycanda dolların məzənnəsinin də avtomatik aşağı düşəcəyi demək deyil:

“Çünki Azərbaycanda manatın dollara qarşı məzənnəsi sərbəst bazar prinsipi ilə formalaşmır. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, 2026-cı il oktyabrın 14-də də dolların rəsmi məzənnəsi 1,7000 manat səviyyəsində olub. ABŞ dollarının qlobal bazarda dəyəri əsasən Federal Ehtiyat Sisteminin faiz siyasətindən, inflyasiyadan və investorların dollar aktivlərinə tələbatından asılıdır. ABŞ-də inflyasiya yüksəldikdə FED-in faizləri yüksək saxlamaq və ya artırmaq ehtimalı güclənir. Bu, adətən dolları dəstəkləyir. Əksinə, inflyasiya zəiflədikdə və faizlərin aşağı salınması gözləntiləri artdıqda dollar digər valyutalara qarşı ucuzlaşa bilər”.

Lakin bu dəyişikliklərin Azərbaycana təsiri fərqli mexanizmlə baş verir:

“Ölkədə dolların məzənnəsinin sabit qalmasında valyuta bazarında tələb və təklif, neft və qaz ixracından daxilolmalar, Dövlət Neft Fondunun valyuta satışları və Mərkəzi Bankın siyasəti əsas rol oynayır. Dolların dünya bazarında zəifləməsi avro, funt sterlinq və digər valyutaların dollara qarşı möhkəmlənməsinə səbəb ola bilər. Bu halda həmin valyutaların manatla ifadə olunan məzənnələrində də dəyişiklik mümkündür.

Ancaq dolların manata qarşı ucuzlaşması üçün Azərbaycanda valyuta bazarının şərtləri və məzənnə siyasəti də dəyişməlidir. ABŞ-də inflyasiyanın gözləniləndən yüksək olması FED-in faizləri azaltmasını gecikdirə, hətta faiz artımı ehtimalını gücləndirə bilər. Oktyabrın 14-də açıqlanan məlumatlardan sonra bazarlarda bu ehtimallar yenidən qiymətləndirilib.

Nəticə etibarilə, yaxın perspektivdə qlobal dollar indeksindəki dəyişikliklərdən çıxış edərək Azərbaycanda dolların ucuzlaşacağını proqnozlaşdırmaq düzgün olmaz”. İqtisadçı qeyd edib ki, manatın məzənnəsi baxımından əsas məsələ ölkənin valyuta gəlirləri, daxili dollar tələbi və Mərkəzi Bankın məzənnə siyasətidir.