Sərt siyasi mesajdır: AİB-nin hesabatı İrəvanı qorxutdu

Politoloq və enerji təhlükəsizliyi üzrə ekspert Vahe Davtyan AİB ölkələrinin Ermənistanla bağlı hesabatının sərt siyasi mesaj olduğunu bildirib.

Publika.az xəbər verir ki, Rusiya, Belarus, Qazaxıstan və Qırğızıstanı təmsil edən Avrasiya Hökumətlərarası Şurasının Avrasiya İqtisadi İttifaqında (Aİİ) üzvlüyün dayandırılmasının Ermənistana qarşı mümkün nəticələri barədə hesabatında qeyd olunur ki, İrəvanın Avropa İttifaqına qoşulmaq planları ölkənin iqtisadi göstəricilərinin pisləşməsinə və müxtəlif hüquqi rejimlər arasında ziddiyyət yaradacaq. Hesabat Belarus, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Rusiya prezidentlərinin 29 may 2026-cı il tarixli birgə bəyanatına uyğun olaraq hazırlanıb.

Davtyan “Telegram”da qeyd edib ki, hesabatda AAİ Müqaviləsinin üzvlüyün dayandırılması mexanizmini nəzərdə tutmadığı etiraf edilir. Buna görə də müəlliflər 1969-cu il Müqavilələr Hüququ haqqında Vyana Konvensiyasına istinad edirlər ki, bu Konvensiyada digər AAİ üzvlərinin Ermənistanda referendum keçirilənə qədər AAİ Müqaviləsinin müvəqqəti dayandırılması barədə birgə qərar qəbul etmək hüququnun olduğu nəzərdə tutulur.

"İqtisadi proqnozlara gəldikdə, mənzərə olduqca acınacaqlıdır. Ermənistanın ÜDM-nin 15,6% və ya təxminən 4,6 milyard dollar azalacağı, inflyasiyanın 14,9% artacağı və istehlakın 14,6% azalacağı gözlənilir. AİB ölkələri ilə ticarətin 55,6%, o cümlədən ixracın 65,8% azalacağı proqnozlaşdırılır. Ən ciddi təsir kənd təsərrüfatına, qida sənayesinə, spirtli içki istehsalına və yüngül sənayeyə ola bilər", - deyə ekspert bildirir.

Onun sözlərinə görə, enerji komponenti xüsusi diqqətə layiqdir.

Hesabatda Rusiya qazının qiymətinin hazırkı 177,5 dollardan 1000 kubmetr üçün 300 dollara qədər artdığı ssenari araşdırılır. Bu, təxminən 69% artım deməkdir.

Davtyan qeyd edib ki, ki, belə bir dəyişiklik elektrik enerjisi istehsalının maya dəyərinə, sənaye rəqabət qabiliyyətinə və ümumi inflyasiya vəziyyətinə təsir edəcək.

Onun fikrincə, hesabat müəlliflərinin nəzərə almadığı əhəmiyyətli bir hal var: qaz təchizatı şərtləri, digər məsələlərlə yanaşı, ikitərəfli Rusiya-Ermənistan müqavilələri ilə tənzimlənir.

"Buna görə də, AİB üzvlüyünün dayandırılması özlüyündə avtomatik qiymət dəyişikliyi demək deyil. Buna görə də, belə bir ssenarinin sənədə daxil edilməsi siyasi siqnal kimi qəbul edilə bilər", - deyə ekspert hesab edir.

Bundan əlavə, Davtyanın qeyd etdiyi kimi, əmək miqrasiyası məsələsi həssas olaraq qalır. AİB ölkələrində işləyən Ermənistan vətəndaşları mövcud güzəştli münasibətlərini itirə və iş icazələri, sosial təminat və vergi ilə bağlı yeni tələblərlə üzləşə bilərlər. Hesabatda həmçinin AİB ölkələrindən Ermənistana pul köçürmələrinin təxminən 3,95 milyard dollardan 1,85 milyard dollara qədər azalacağı proqnozlaşdırılır.

O, həmçinin qeyd edir ki, bank köçürmələrinin ümumi həcmi əmək miqrasiyası ilə effektiv şəkildə bağlıdır, baxmayaraq ki, bu vəsaitlərin əhəmiyyətli bir hissəsi tamamilə fərqli iqtisadi mənşəyə malik ola bilər. Buna görə də, bu qiymətləndirmənin əlavə əsaslandırılması tələb olunur.

Davtyanın sözlərinə görə, sənədin ən maraqlı hissəsi AİB dövlətləri üçün potensial itkilərlə bağlıdır. Təqdim olunan hesablamalara görə, Ermənistanın üzvlüyünün dayandırılması onlar üçün əhəmiyyətli iqtisadi problemlər yaratmayacaq. Rusiyanın vəziyyətində isə mal və xidmətlərin ixracı və idxalının proqnozlaşdırılan azalması 1%-i keçməyəcək.

"Buna görə də hesabatın siyasi mesajı olduqca sərtdir: Ermənistana iqtisadi təzyiq digər AİB üzvləri üçün demək olar ki, ağrısız ola bilər, halbuki bu, Ermənistanın özünə ağır zərbə olardı", - deyə ekspert vurğulayıb.

Avrasiya Hökumətlərarası Şurasının İrəvanın AİB üzvlüyünü dayandırmasının nəticələri ilə bağlı hesabatı ölkə liderlərinə - Nikol Paşinyan, Aleksandr Lukaşenko, Qasım-Jomart Tokayev, Sadir Japarov və Vladimir Putinə təqdim olunacaq.