Azərbaycanda dövlət satınalmalarının 51 faizindən çoxunda ehtimal olunan məbləğlə qalib şirkətin təklif etdiyi qiymət arasındakı fərq 20 faizi ötüb. Dövlət satınalmalarında hazırda əsas diqqət yetirilməli olan məsələlərdən biri məhz qiymət fərqləridir.
“Apardığımız araşdırmalar göstərdi ki, ehtimal olunan məbləğdən 20 faizdən çox fərqlənən satınalmaların sayı 51 faizdən yuxarıdır. MDB ölkələrində bu göstərici üzrə qırmızı xətt 15-25 faiz hesab olunur”, – deyə o bildirib.
V.Gülməmmədov qeyd edib ki, həddindən artıq aşağı qiymət təklifləri də risk yaradır.
“Ən ucuz qiymət meyarı hazırda əksər ölkələrdə problemlərdən biridir. Çünki həddindən artıq aşağı qiymət sonradan layihələrin ya başa çatdırılmamasına, ya da keyfiyyətli icra olunmamasına səbəb ola bilər. Buna görə də yalnız yuxarı deyil, aşağı qiymət həddinin də müəyyənləşdirilməsi vacibdir”.
Bunları Azərbaycan Hesablama Palatasının sədri Vüqar Gülməmmədov Trend Beynəlxalq İnformasiya Agentliyinə və İctimai Televiziyaya birgə müsahibəsində deyib.
Qeyd edək ki, Hesablama Palatasının sədri Vüqar Gülməmmədov hələ aprel ayında Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin iclasında Hesablama Palatasının 2025-ci ildə fəaliyyəti haqqında hesabatının müzakirəsi zamanı da açıqlamışdı ki, “Nəzarət tədbirlərinin nəticələri göstərir ki, keçirilmiş rəqabətli satınalmaların yarısında müqavilə məbləğləri ehtimal olunan qiymətdən 20 faiz və daha çox fərqlənib. Eyni zamanda bir mənbədən satınalma metodu ilə əksər hallarda ehtimal olunan qiymət hesablanmır.”
Göründüyü kimi Hesablama Palatasının sədri dövlət satınalmalarında ehtimal olunan məbləğdən 20 faizdən çox fərqlənən satınalmaların sayının artması barədə həyəcan təbili çalır. Amma bəzi dövlət qurumları tərəfindən keçirilən satınalmalarda ehtimal qiymətləri demək olar, nəzərə alınmır. Ya ehtimal olunan qiymətlər düzgün hesablanmır, ya da formal bir xarakter daşıyır. Bunun bariz nümunəsini “İnnovasiya və Təchizat Mərkəzi” publik hüquqi şəxsi tərəfindən keçirilən dövlət satınalmalarında da görmək mümkündür.
Qeyd edək ki, sözügedən qurumun bağladığı müqavilələrdə ehtimal olunan qiymətdən nəinki 20 faiz, 70-80 faiz aşağı olur. Onlardan son aylarda bağlanmış bir neçəsini diqqətinizə çatdırırırıq.
“Ana və uşaqların sağlamlığının yaxşılaşdırılmasına və uşaqların icbari dispanserizasiyadan keçirilməsinə dair Dövlət Proqramının icrası məqsədilə tibb vasitələri”nin satın alınması üzrə “ZEYTUN PHARMACEUTİCALS” MMC ilə 447.749,35 manat dəyərində satınalma müqaviləsinin bağlanılması planlaşdırılır. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 2.558.259,59 manat müəyyən edilib.
“Tibb müəssisələrinin ehtiyatlarının təminatı məqsədilə dərman vasitələri”nin satın alınması üzrə “ZEYTUN PHARMACEUTİCALS” MMC ilə 12.360.201,81 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 39.602.007,46 manat müəyyən edilib.
“Dezinfeksiyaedici vasitələr”in (2026-cı il üzrə) satın alınması üzrə “Sinamedica” MMC ilə 263.470,4 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 747.046,20 manat müəyyən edilib.
“Dezinfeksiyaedici vasitələr”in (2026-cı il üzrə) satın alınması üzrə “Medsol” MMC ilə 17.700 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 747.046,20 manat müəyyən edilib.
“Dezinfeksiyaedici vasitələr”in (2026-cı il üzrə) satın alınması üzrə “FACET” MMC ilə 628.733,5 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 747.046,20 manat müəyyən edilib.
“Şəkərli diabet xəstəliyi üzrə tədbirlər ilə bağlı xərclər çərçivəsində tibbi cihaz və tibb vasitələri”nin satın alınması üzrə “DİAMED CO” MMC ilə 462.796 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 7.757.877,08 manat müəyyən edilib.
“Tibb müəssisələrində istifadə üçün nəzərdə tutulmuş spesifik ləvazimat və sərfiyyat malları”nın (LOT 1) satın alınması üzrə “ALBATROS HELTKEYR” MMC ilə 605.794,3 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 4.747.793,40 manat müəyyən edilib.
“Tibb müəssisələrində istifadə üçün nəzərdə tutulmuş tibbi sərf (Lot 2) malları”nın satın alınması üzrə “MEDEKS” MMC ilə 865.346,51 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 2.389.184,11 manat müəyyən edilib.
“Tibb müəssisələrində istifadə üçün nəzərdə tutulmuş spesifik ləvazimat və sərfiyyat malları(LOT 3)”nın satın alınması üzrə “ZEYTUN PHARMACEUTİCALS” MMC ilə 254.788,02 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 3.066.734,62 manat müəyyən edilib.
“Tibb müəssisələrində istifadə üçün nəzərdə tutulmuş spesifik sərfiyyat malları (LOT 4)”nın satın alınması üzrə “ZEYTUN PHARMACEUTİCALS” MMC ilə 947.928,69 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 2.152.111,52 manat müəyyən edilib.
“Tibb müəssisələrində istifadə üçün nəzərdə tutulmuş tibbi sərf (Lot 5) malları”nın satın alınması üzrə “VİTTA ELMİ-TEXNİKİ” MMC ilə 372.901,24 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 2.081.017,62 manat müəyyən edilib.
“Tibb müəssisələrində istifadə üçün nəzərdə tutulmuş spesifik ləvazimat və sərfiyyat (LOT 6) malları”nın satın alınması üzrə “BESAN” MMC ilə 440.966 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 1.632.775,24 manat müəyyən edilib.
“Tibb müəssisələrində istifadə üçün nəzərdə tutulmuş spesifik ləvazimat və sərfiyyat malları”nın (LOT 7) satın alınması üzrə “ZEYTUN PHARMACEUTİCALS” MMC ilə 585.095,97 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 3.088.962,77 manat müəyyən edilib.
“Tibb müəssisələrində istifadə üçün nəzərdə tutulmuş spesifik ləvazimat (Lot 8) malları”nın satın alınması üzrə “SOLAMEDICAL” MMC ilə 845.925,95 manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Açıq tenderin ehtimal olunan qiyməti 1.266.580,93 manat müəyyən edilib.
Dövlət satınalmalarının vahid internet portalına yerləşdirilmiş bu məlumatdan da görsəndiyi kimi satınalan təşkilat olaraq “İnnovasiya və Təchizat Mərkəzi” publik hüquqi şəxsi tərəfindən müəyyən olunan ehtimal qiyməti ilə təchizatçı MMC-lərin təklif etdiyi qiymətlər arasında kəskin fərq var.
Qeyd edək ki, “Dövlət Satınalmaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda təchizatçıların satınalmadan kənarlaşdırılması müəyyən edilib. Sözügedən Qanunun 35.1.8. maddəsinə görə təchizatçının təqdim etdiyi təklifin qiyməti ehtimal olunan qiymətlə müqayisədə 20 faizdən aşağı olarsa, satınalma komissiyasının sorğusu əsasında təchizatçının təqdim etdiyi izahat və məlumatlar təhlil edildikdən sonra satınalma müqaviləsinin icrasına əsaslı şübhələr qaldıqda təchizatçı müsabiqədən kənarlaşdırılmaldır.
Qeyd edək ki, ehtimal olunan qiymət satınalma prosedurunda mal, iş və xidmətlərin vergi və rüsumlar daxil olmaqla bazar şərtlərinə əsasən müəyyən edilən maksimum dəyəridir. Bu qiymət satınalan təşkilat tərəfindən təkliflərin qiymətləndirilməsi üçün istifadə edilir və bazarın təhlili, müqayisəli üsullar və ya statistik məlumatlar əsasında hesablanır və dövlət vəsaitlərindən səmərəli istifadə məqsədilə 10 faizdən çox güzəştə yol vermək olmaz.
Amma göründüyü kimi “İnnovasiya və Təchizat Mərkəzi” publik hüquqi şəxsi bir çox açıq tender müsabiqəsində ehtimal olunan qiymətlə müqayisədə 20 faizdən dəfələrlə aşağı, hətta 60-70 faizdən də aşağı qiymət təqdim etmiş MMC-lərlə satınalma müqaviləsi bağlamışdır ki, bu da “Dövlət Satınalmaları haqqında” Qanunun tələblərinin pozulması deməkdir.
Bundan əlavə Hesablama Palatasının sədri Vüqar Gülməmmədovun açıqladığı kimi həddindən artıq aşağı qiymət sonradan layihələrin ya başa çatdırılmamasına, ya da keyfiyyətli icra olunmamasına səbəb ola bilər.
