Prezident İlham Əliyevin inzibati qurumlar qarşısında sahibkarlara maneçilik törədilməməsinə dair xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, zaman-zaman bu problemlər üzə çıxır.

Ölkənin məhkəmə-hüquq sistemindəki boşluqlar da sahibkarların deyil, inzibati orqanların maraqlarından çıxış edir.

Belə bir halla Süleyman Babayev adlı sahibkar üzləşib.

Vergi və gömrük orqanlarının qanunsuzluqları ilə üzləşən sahibkar Süleyman Babayev Yasamal Rayon Məhkəməsində əldə edə bilmədiyi ədaləti Bakı Apellyasiya Məhkəməsində axtarır.

Sahibkarın yaxınlarının Gununsesi.info-ya təqdim etdiyi apellyasiya şikayətində qanunsuzluqlardan bəhs olunub.

Babayev Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin hakimi Aqil Musayevə müraciətində hesab edir ki, Yasamal Rayon Məhkəməsinin 1 avqust 2025-ci il tarixli hökmü iş üzrə təqdim edilmiş bir sıra mühüm sənəd və sübutların lazımi qaydada qiymətləndirilməməsi nəticəsində çıxarılıb.

Müraciətdə xüsusilə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 209.3 və 213.3-cü maddələri üzrə ittihamların əsaslı olub-olmaması ciddi şəkildə mübahisələndirilir.

Gömrük borcu necə 783 min manata çatıb?

İşin diqqətçəkən epizodlarından biri “AKELIK GROUP” MMC-nin Rusiyadan idxal etdiyi avadanlıqlarla bağlı gömrük ödənişləridir.

Babayevin müraciətində bildirilir ki, avadanlıqların mənşə sertifikatı olduğu halda hesablanmış 15 faizlik gömrük idxal rüsumu sonradan ləğv edilib. 2025-ci ilin aprelində Bakı Baş Gömrük İdarəsi ilə “AKELIK GROUP” MMC arasında borcların dəqiqləşdirilməsi barədə sənəd hazırlanıb və həmin sənəd Dövlət Gömrük Komitəsinin rəsmi portalında yerləşdirilərək məhkəməyə təqdim olunub.

Həmin sənədlərdə şirkətin ƏDV üzrə gömrük orqanına 240 min manat borcunun olduğu göstərilir.

Babayev isə ilkin istintaq zamanı bu borcun ödənilməsi məqsədilə 200 min manat vəsait ödədiyini bildirir.

Onun iddiasına görə, bu ödəniş sonradan nəzərə alınmayıb.

Daha maraqlısı isə budur: məhkəməyə təqdim edilmiş başqa bir sənəddə gömrük borcunun 783 min 639 manat 21 qəpik olduğu göstərilib.

Babayev həmin məktubun həqiqəti əks etdirmədiyini və məhkəmənin bu sənədə əsaslanaraq onun barəsində 209.3-cü maddə ilə hökm çıxarmasını əsassız hesab edir.

Burada istər-istəməz sual yaranır: 240 min manat kimi göstərilən borc hansı əsasla 783 min manatdan artıq məbləğə çevrilib və əvvəlcədən ödənilmiş 200 min manat niyə nəzərə alınmayıb?

Milyonlarla manatlıq vergi hesablamaları: səhv, yoxsa başqa problem?

Babayevin apellyasiya müraciətində daha böyük mübahisə isə “ALKE İNŞAAT” MMC ilə bağlı vergi hesablamaları üzərində qurulub.

Müraciətdə qeyd edilir ki, şirkətdə aparılmış səyyar və kameral vergi yoxlamalarının nəticələrində ciddi uyğunsuzluqlar mövcuddur.

Babayev bildirir ki, şirkət fəaliyyət göstərdiyi dövrdə vergi hesabatlarını hesablama metodu ilə təqdim edib. Buna baxmayaraq, sonrakı kameral yoxlamanın kassa metodu ilə aparılması nəticəsində təkrar və əsassız vergi hesablamaları həyata keçirilib.

Müraciətdə göstərilir ki, “ALKE İNŞAAT” 2012-2019-cu illər ərzində ümumi dəyəri 126 milyon 284 min 60,21 manat olan üç beynəlxalq müqavilə icra edib.

2012-2016-cı illər üzrə isə müxtəlif səyyar vergi yoxlamalarının nəticələrinə əsasən ümumilikdə 109 milyon 894 min 260,87 manat məbləğində dövriyyə vergiyə cəlb olunub.

Lakin sonrakı yoxlamalarda vəziyyət dəyişib.

2017-2018-ci illəri əhatə edən səyyar vergi yoxlaması və 2019-cu ildə aparılmış kameral yoxlama nəticəsində şirkətin vergiyə cəlb edilən dövriyyəsinin əlavə olaraq 9 milyon 527 min 669,46 manat artırıldığı bildirilir.

Müraciət müəllifi hesab edir ki, bunun əsas səbəblərindən biri kameral yoxlamanın kassa metodu ilə aparılması olub və nəticədə 1 milyon 499 min 4,93 manat məbləğində yanlış hesablamaya yol verilib.

Ali Məhkəmənin qərarı və ekspert rəyləri nə deyir?

Sənəddə daha bir mühüm məqam var.

Babayev bildirir ki, “ALKE İNŞAAT”a səyyar və kameral vergi yoxlamaları nəticəsində hesablanmış 2 milyon 846 min 809,78 manat məbləğində verginin əsassız olması müxtəlif sənədlərlə təsdiqlənib.

Bu sənədlər sırasında Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının 21 may 2025-ci il tarixli qərarı, 2020-ci və 2026-cı illərə aid ekspert rəyləri və digər sənədlər göstərilir.

Əgər bir vergi hesablamasının əsassızlığı barədə artıq məhkəmə qərarları və ekspert rəyləri mövcuddursa, onda həmin hesablamaların cinayət ittihamının əsasına çevrilməsi nə dərəcədə hüquqi və ədalətlidir?

Məhz bu sual Babayevin apellyasiya müraciətinin əsas xəttini təşkil edir.

ƏDV hesablamalarında daha bir qalmaqallı məqam

Müraciətdə 2018-ci ilin fevral və mart ayları üzrə ƏDV hesablamaları da detallı şəkildə göstərilir.

“İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” PHŞ-nin 6 fevral 2025-ci il tarixli məktubuna istinadən bildirilir ki, müəyyən məbləğlər ƏDV və mənfəət dövriyyəsinə təkrar daxil edilib.

Nəticədə, müraciət müəllifinin hesablamasına görə, 1 milyon 208 min 69,30 manat ƏDV və 1 milyon 805 min 732,99 manat mənfəət vergisi qanunsuz olaraq əlavə hesablanıb.

Bu, artıq sadə texniki səhv iddiası deyil. Söhbət milyonlarla manatlıq vergi hesablamasından gedir.

Yanacaq satışında 432 min manatlıq ƏDV məsələsi

Müraciətdə yanacaq satışları üzrə hesablamalara da diqqət çəkilir.

Sənəddə göstərilir ki, yoxlama dövründə yanacaq satışlarından 2 milyon 400 min 149,38 manat məbləğində dövriyyə ƏDV dövriyyəsinə daxil edilib və həmin məbləğə 18 faiz tətbiq edilməklə 432 min 26,89 manat əlavə ƏDV hesablanıb.

“Tarif Şurasının həmin dövr üçün müəyyən etdiyi alış və satış qiymətlərinə istinad etsək, o zaman ƏDV-nin bütün satış məbləğinə deyil, ticarət əlavəsinə tətbiq edilməli olduğunu bildirir. Mənim təqdim etdiyim hesablamaya görə, bu halda büdcəyə ödənilməli ƏDV əhəmiyyətli dərəcədə aşağı olmalı idi. Sual edirəm: Dövlət büdcəsinə artıq ödəniş edilibsə, milyonlarla manatlıq ittiham necə formalaşıb?”.

Babayev şikayətində bildirir ki, onun rəhbərlik etdiyi şirkətlər 2017-2019-cu illərdə hesablanmış və ödənilmiş vergilərdən əlavə olaraq 3 milyon manatdan artıq vəsait dövlət büdcəsinə ödəyiblər:

“Bununla belə, ittiham aktında 6 milyon 794 min 652,49 manat məbləğində borcun göstərildiyi qeyd olunur. Təqdim etdiyim sənədlərdə bu məbləğin necə formalaşdırıldığını və hesablamalarda hansı uyğunsuzluqlara yol verildiyini ortaya qoyuram”.

Süleyman Babayevin müraciətində vergi orqanlarının hərəkətləri ilə bağlı daha ağır iddialar da irəli sürüb. O, vergi yoxlamalarında saxtakarlıq, vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə və digər qanunsuzluqların olduğunu iddia edir:

“Ona görə də bunun hüquqi qiymətini isə təbii ki, məhkəmə və digər səlahiyyətli orqanlar verməlidir.Əgər vergi hesablamalarında milyonlarla manatlıq uyğunsuzluqlar barədə ekspert rəyləri və məhkəmə sənədləri mövcuddursa, bu hesablamalara əsaslanan cinayət ittihamı hansı əsaslarla qüvvədə saxlanılır?”

Daha bir sual isə bundan ibarətdir:

Dövlət büdcəsinə artıq ödənişlərin edildiyi bildirilən bir işdə vergi borcunun milyonlarla manat məbləğində göstərilməsi necə izah olunur?

S.Babayev Bakı Apellyasiya Məhkəməsindən işə obyektiv və ədalətli yanaşılmasını, təqdim etdiyi sənədlərin və sübutların tam araşdırılmasını tələb edir.

Müraciətin sonunda o, qanunun aliliyinin təmin olunmasını və məhkəmə prosesinə ədalətli yanaşılmasını xahiş edir.

Gununsesi.info olaraq hesab edirik ki, bu işdə yalnız bir şəxsin taleyi deyil, həm də vergi hesablamalarının, məhkəməyə təqdim olunan sübutların və dövlət orqanlarının qərarlarının nə dərəcədə obyektiv və qanuni olması məsələsi araşdırılmalıdır. Çünki milyonlarla manatlıq rəqəmlərin yer aldığı belə bir işdə “texniki səhv” adı altında ciddi sualların üstündən keçmək olmaz.