Müsavat Partiyasının (MP) sədri İsa Qəmbərin kinorejissor Rüstəm İbrahimbəyovun Milli Şuranın (MŞ) fəxri sədri seçilməsinə etiraz etməsi onun rəhbərlik etdiyi təşkilatın bu qurumdan çıxma ehtimalını gündəmə gətirib. Sözügedən məsələ həm partiyalar, həm də sosial şəbəkədə müsavatçı və cəbhəçi gənclər arasında geniş müzakirələrə, qarşılıqlı təhqirlərə səbəb olub. Bu günlərdə isə belə bir məlumat yayılıb ki, MP-nın ikitərəfli məsləhətləşmələr çərçivəsində AXCP ilə görüşü planlaşdırılıb. Ehtimal olunur ki, MP dəyişilməz tələbini irəli sürməklə, ya R.İbrahimbəyovun fəxri sədrlikdən uzaqlaşdırılmasını, ya da MŞ-da həmsədrlik institutunun yaradılaraq oraya İ.Qəmbərin və Əli Kərimlinin təyin olunmasını istəyəcək. Bəzi ekspertlər bu görüşün səmərə verəməyəcəyi, nəticə olaraq MP-nin MŞ-dan gedəcəyi qənaətindədirlər. Onların fikrincə, MP-nin MŞ-dan çıxıb-çıxmaması seçimi qarşısında qalmasında AXCP rəhbərliyinin böyük rolu var. Belə ki, Ə.Kərimli ilə İ.Qəmbər arasında əzəldən fikir ayrılığı olduğundan AXCP rəhbəri hələ MŞ yaradılarkən bu quruma MP-nın da üzv olmasını qıcıqla qarşılayıb. Hətta AXCP-nin daxili iclaslarından birində Ə.Kərimli MP-nın MŞ-da təmsil olunmasının əleyhinə olduğunu bəyan edib. İndiki şəraitdə isə Müsavatın MŞ-dan çıxmasına şərait yarandığından, Ə.Kərimlinin bu şansı əldən verməyəcəyi bildirilir. Müxalifət cəbhəsində baş verən hadisələr, Milli Şuranın aqibəti, Müsavat Partiyasının qurumdan uzaqlaşması və digər məsələlərlə bağlı “Kaspi”nin suallarını Azərbaycan Demokrat Partiyasının sədri Sərdar Cəlaloğlu cavablandırır.
- Milli Şura daxilindəki son hadisələri necə qiymətləndirirsiniz?
- Əslinə baxsaq, Milli Şurada elə də ciddi hadisə baş verməyib. Milli Şura prezident seçkiləri üçün nəzərdə tutulmuş və bu seçkilərin mahiyyətinə uyğun təşkilatlanmış bir qurum idi. Onun bütün vəzifələri, təşkilatdakı bütün insanların münasibəti də prezident seçkilərinə hesablanmışdı. Artıq bu mərhələ arxada qalıb. Qarşıdan isə parlament seçkiləri gəlir. Bu da prezident seçkilərindən tamamilə fərqli proses olduğuna görə Milli şuranın Nizamnaməsinin, təşkilatlanmasının, oradakı münasibətlərin dəyişdirilməsi zərurəti yaranıb. Müsavat Partiyasının cəhdi də məhz bununla bağlıdır ki, Milli Şurada prezident seçkilərinə hesablanmış təşkilati struktur parlament seçkilərinə hesablansın. Bəzi qüvvələr bunu qəbul etmir. Görünür, onların maraqları yeni təşkilatlanmada təmin olunmur. Ona görə də əvvəlki konservativ qaydada prezident seçkilərinə hesablanmış Milli Şuranı saxlamaq istəyirlər. Bu gün Milli Şurada müşahidə olunan ziddiyyət bundan ibarətdir. Yəni, prezident seçkiləri üçün yaradılmış təşkilatı parlament seçkiləri üçün yararlı quruma çevirmək. Müsavat Partiyası bu çevrilmənin tərəfdarı, digərləri isə əleyhdarlarıdırlar. Əgər Müsavatın təklifləri nəzərə alınmayacaqsa, Milli Şura onsuz da ayaq tutub yeriyə bilməyəcək, tərkibindəki qüvvələri parlament seçkilərinə doğru apara bilməyəcək. Çünki, Müsavat xaric, yerdə qalan qüvvələrin daxilində o qədər ziddiyyətlər var ki, onlar yalnız bir məsələdə razılaşa bilərlər. Bu da vahid namizəd məsələsidir. Lakin 125 namizəd məsələsində onlar ortaq mövqeyə gələ bilməyəcəklər. Parlament seçkiləri öncəsi rəqabət imkanı daha da artacaq. Bu isə həmin yerlər uğrunda mübarizəni daha da kəskinləşdirəcək, amansız müstəviyə keçirəcək.
- Şura üzvləri Eldar Namazovun öz vəzifəsindən istefasını, eks-spiker Rəsul Quliyevin qurumdan uzaqlaşdırılmasını necə qarşıladınız?
- Bu qərarları normal qarşılayıram. Əslində, Rəsul müəllimin özü də Milli Şuradan uzaqlaşmaq istəyirdi. Partiyası olmayandan sonra tək Rəsul müəllim parlament seçkilərində nə edəcəkdi ki? O, yalnız prezident seçkilərində bu şəkildə iştirak etməkdə maraqlı idi. Eyni zamanda Milli Şuradakı qüvvələrin də Rəsul bəylə əlaqəli mövqeyi anlaşılandır. Çünki eks-spikerin bəyanatları, açıqlamaları, fikirləri onları qane etmirdi.
- Müsavat başqanı İsa Qəmbər açıq şəkildə R.İbrahimbəyovun Milli Şuranın fəxri sədri olmasına qarşıdır. Bunu həmin şəxsin başqa ölkə vətəndaşı olması ilə əlaqələndirir. Bu, əsaslı və səmimi arqumentdirmi?
- Bütün bunlar bəhanədir. Yaşananların iki əsas səbəbi var. Birincisi Rüstəm İbrahimbəyovun Müsavatla digər qüvvələrə olan münasibətindəki ayrı-seçkilikdir. Açıq-aşkar hiss olunur ki, Rüstəm bəy Müsavata tamam fərqli yanaşır. Bunu onun son açıqlamalarından da hiss etmək olar. O, deyir ki, Müsavat Milli Şuradan gedirsə-getsin, bununla heç nə dəyişməyəcək və sair. Ardınca da Milli Şuradakı digər qüvvələrlə daha sıx əməkdaşlıq edir. İkincisi isə Müsavatın öz fəaliyyətini, hərəkətini əsaslandırmaq cəhdi, Rüstəm İbrahimbəyova münasibətidir. Qarşılıqlı olaraq bir-birinin əleyhinə çıxırlar.
- Doğrudan da onlar arasındakı münasibət əvvəlcədən belə idisə, prezident seçkiləri öncəsi niyə bu səviyyədə hiss olunmurdu?
- Prezident seçkiləri ərəfəsi bəzi qüvvələr Milli Şuraya böyük ümidlərlə yanaşırdılar. Onlar elə hesab edirdilər ki, Rusiya Milli Şuraya dəstək verəcək, nəticədə ciddi dəyişikliklər olacaq. Ehtimal olunan dəyişikliklərdə Müsavat Partiyası öz maraqlarını görürdü. Ona görə də Müsavat Rüstəm İbrahimbəyov məsələsinə göz yumurdu. Digər tərəfdən, həmin ərəfədə Rüstəm İbrahimbəyov Rusiya vətəndaşlığından çıxmaq üçün aidiyyəti qurumlara müraciət etmişdi. İsa Qəmbər başda olmaqla Müsavat Partiyası da bütün bu proseslərin sonunu gözləyirdi. İndi məlum olur ki, Rüstəm bəy nə özü Rusiya vətəndaşlığından çıxmaq istəmir, nə də qarşı tərəf belə bir addım atmaq niyyətində deyil. Proses başa çatdığına görə Müsavatın da Rüstəm İbrahimbəyovla bağlı gözləmə mövqeyi başa çatmalı idi. İndi faktiki olaraq, həmin vəziyyətdir. Müsavat Rüstəm bəyin ikili vətəndaşlığı ola-ola Milli Şuraya fəxri sədrlik etməsini yolverilməz sayır. Bunlarla yanaşı, Azərbaycanda prezident seçkiləri sona çatdığı üçün Rusiyanın bu ölkəyə təsir imkanları da azalıb. Söhbət yalnız Rüstəm İbrahimbəyov şəxsiyyətindən gedə bilər. Müsavatın mövqeyinin indi ortaya çıxmasına səbəb onun parlament seçkiləri ilə əlaqədar tələb etdiyi reformaların elementidir.
- R.Quliyev, E.Namazov və L.Şövkət kimi insanların R.İbrahimbəyov ətrafında cəmləşərək yeni birlik yaratma ehtimalı nə dərəcədə doğrudur?
- Bu da ola bilər. Çünki həmin qüvvələr müəyyən bir məqsəd üçün formalaşıblar. Güman ki, Müsavat Partiyasına əks cəbhədə də mövqeləşmə olacaq. Həmin adamların bir araya gəlməsi də parlament seçkiləri ilə əlaqədardır ki, seçki öncəsi müəyyən bir güc kimi çıxış etsinlər.
- Milli Şuranın son prezident seçkilərində Azərbaycan müxalifətinin seçkidə iştirakını təmin etməsi, mənəvi qələbə qazanması fikri ilə razılaşırsınızmı?
- Bu barədə fikirləri Milli Şura üzvləri deyirlər. Milli Şura üzvləri öz aləmlərində bizim partiya sədri kimi prezident seçkilərində iştirakımızı saymırlar. Onlar özlərini əsl müxalifət, bizləri isə düşmən hesab edirlər. Buna əsas kimi isə onlardan fərqli mövqe ortaya qoymağımızdır. Milli Şura Azərbaycandakı ictimai-siyasi hadisələrə, prezident seçkilərinə yanaşmada ortaya qoyduğu radikal münasibətin fonunda bizim mövqeyimizi qəbul etmir. Amma fakt budur ki, Milli Şura müxalifəti bir araya gətirə bilmədi. Halbuki, müxalifət Cəmil Həsənlinin, İqbal Ağazadənin və mənim simamda 3 nümayəndə ilə prezident seçkilərində təmsil olundu.
- Yəqin ki, “Azadlıq” radiosunun canlı efirində İ.Qəmbərin Xədicə İsmayılovanın “İşdən sonra” verilişindəki açıqlamalarından da xəbərdarsınız. Müsavat başqanının orada söylədiyi fikirləri necə qarşıladınız?
- Mən özüm də dəfələrlə “Azadlıq” radiosunun qonağı olmuşam. Bir şeyi müşahidə etmişəm ki, bu radionun əməkdaşları əvvəlcədən özləri suallar hazırlayırlar. Sonra isə bu sualları guya ki, ictimaiyyət nümayəndələri verir deyə, müsahibə yönəldirlər. Bəzi partiya liderləri qabaqcadan bir-iki nəfəri kompyuter arxasında otuzdurub sifarişli suallar yazır, onun monitora çıxmasına şərait yaradırlar. Çünki onlar özləri əvvəlcədən kimin orada sualları cavablandıracağını bilirlər. Hətta elə olub ki, veriliş çərçivəsində bir sualı bir neçə dəfə mənə veriblər. Gün ərzində sual əks olunan çoxsaylı mesajlar verilişə göndərilsə də, onlar arasından yalnız öz məqsədlərinə uyğun olanı efirə oxunur. Ümumiyyətlə, “Azadlıq” radiosu əməkdaşları qərəzli mövqe nümayiş etdirirlər. Bu barədə şəxsən Xədicə İsmayılovaya, eləcə də radionun digər əməkdaşlarına öz iradımı dəfələrlə çatdırmışam. Oradakıların böyük əksəriyyətinin AXCP sədri Əli Kərimliyə simpatiyası var. Bunu heç kimdən gizlətmirlər. Ona görə də Əli Kərimliyə əks olan şəxsi, qüvvəni efirdə biabır etməyə çalışırlar. Xədicə xanım verilişdə jurnalistdən daha çox AXCP-nin bir nümayəndəsi kimi özünü aparır. Axı, jurnalistin vəzifəsi, məqsədi bu, deyil. Jurnalistin vəzifəsi məlumatı xalqa çatdırmaqdır. Həmin məlumatda həqiqətin harada olduğunu xalq özü tapmalıdır. Bunlar isə xalqa yalnız özlərinin doğru bildiklərini həqiqət adı ilə çatdırırlar. Sözügedən verilişdə Xədicə xanım İsa Qəmbərə sual verir, amma onun öz fikirlərini çatdırmasına şərait yaratmır. Jurnalist İsa Qəmbərin haqsız olduğunu sübut etməyə çalışır. Müsahibə götürən jurnalist məhkəmə deyil ki, kimin haqlı, kimin haqsız olduğunu diqtə eləsin. Onun vəzifəsi mövqeləri qərəzsiz şəkildə xalqa çatdırmaqdır. Nəyin həqiqət olub-olmadığını tamaşaçı, dinləyici, oxucu özü müəyyənləşdirməlidir. Amma Xədicə İsmayılova tərəf kimi həmin verilişdə Müsavat başqanı ilə siyasi diskussiyaya girmişdi.
- Milli Şuranın aqibətini necə proqnozlaşdılrırsınız?
- Milli Şuranın perspektivi prezident seçkilərindən əvvəl Rüstəm İbrahimbəyovun Azərbaycana gələ bilməməsi ilə müəyyən olunub. İndi təzədən perspektivdən danışmağa dəyməz. O zaman ümid var idi ki, Rüstəm bəy Azərbaycana gələcək və hansısa ciddi dəyişikliklər olacaq. Lakin bu ümidlər özünü doğrultmadı.
