Süni intellekt (AI) bu gün dünyanın ən çox müzakirə olunan texnoloji yeniliklərindən biridir. İnformasiyanın toplanması, emalı və yaradıcı fəaliyyətin müxtəlif sahələrində tətbiqi artıq qlobal trendlərdən birinə çevrilib. Bununla belə, süni intellektin imkanları, etibarlılığı və insana təsir dərəcəsi ilə bağlı mübahisələr də davam edir.
Hətta Albaniya Baş naziri Edi Rama məlumat verib ki, Albaniyanın süni intellekt əsasında yaradılmış AI naziri Diella (alban dilində “Günəş” mənasını verir) 83 uşağa “hamilədir”. Baş nazir qeyd edib ki, rəqəmsal nazirin “uşaqları” parlament üzvlərinin köməkçiləri olacaq. Lakin Albaniya Prezidenti Bayram Beqay Ramanın təqdim etdiyi digər hökumət üzvləri Aİ nazirini təsdiqləməyib.
Azərbaycanda da süni intellekt gündəmdən düşməyən mövzulardan birinə, ictimai-siyasi dairələrin diqqət mərkəzinə çevrilib. Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasının 2025-2028-ci illər üçün süni intellekt Strategiyası”nın təsdiq edilməsi haqqında sərəncam qəbul edib.
Eləcə də, III Şuşa Qlobal formunda "Süni intellektdən istifadə edirsinizmi?" sualına Azərbaycan Respublikasının prezidenti "Mən süni intellektdən istifadə etmirəm. Amma ailə üzvlərimdən bəziləri istifadə edir. Ola bilər gələcəkdə mən də istifadə edim, çünki bu sürətlə inkişaf edir"-deyə cavab verib.
Maraqlıdır Albaniyada AI nazir olduğu halda, bəs görəsən Azərbaycan parlamentariləri süni intellektdən istifadə edirlərmi?
Sherg.az Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin üzvləri arasında sorğu keçirib:
Millət Vəkili Aqil Abbas Sİ-dən istifadə etmədiyini söylədi:
"Mənim ağlım yerindədir, süni intellektdən istifadə etmirəm. Hər şey internetdə var, Sİ-yə güvənmirəm. Sİ-nin insandan ağıllı olduğunu heç kim sübut edə bilməz. Çünki onu insan idarə edir. O, adamdan ağıllı deyil".
Hikmət Babaoğlu bildirdi ki, süni intellektin bütün kombinasiyaları müstəqil deyil:
"İstifadə edirəm, bəli. AI-ni bəzən müstəqil intellekt kimi təqdim edirlər, amma süni intellekt imkanlarını təqdim edən bütün kombinasiyaların heç biri müstəqil deyil. AI sadəcə internet resursları, google axtarış sistemində olan informasiyaları bir yerə toplayıb onun məcmusunu təqdim edir. Süni intellektin bəzən analitik qabiliyyətinin, proqnozlaşdırma imkanlarının olduğunu iddia edirlər. Fikrimcə AI hələ bu mərhələyə çatmayıb. Süni intellekt hətta o dərəcədə zəifdir ki, bəzən google axtarış sistemində daha maraqlı məlumatlar əldə edilir, yetər ki özünüz o məlumatları əlaqələndirib, analitik materela çevirə biləsiniz. Mən ChatGBT-dən istifadə edirəm. Video və foto kontent yaratmaq formalarından yararlanıram.
AI hələlik mükəmməl deyil, hələ uzun müddət bundan sonra sadəcə homosapinesin nəzarətində olan internet resursu kimi qalacaq. Süni intellektin müstəqil idraki subyekt kimi təqdim etməyimiz tezdir".
Telefon zəngimizi açan Parlamentari Siyavuş Novruzov isə sualımızı cavablandırmağa imkanının olmadığını bildirdi:
"Xanım iclasdayam, qonağım var".
Millət Vəkili Azər Allahverənov AI-dən maraqlı kontentlərin düzəldilməsində istifadə edir. O, şeirlərinin mahnı halına salınması üçün süni intelektdən yararlandığını qeyd etdi:
"Araşdırma apararkən bir neçə platformalara müraciət edirəm. Amma tək axtarışlar və araşdırma üçün yox, həm də hansısa məhsulun hazırlanması prosesində məsələn şəkillərin hazırlanmasında AI-dən yararlanıram.
Zamanında yazdığım şeirləri AI vasitəsi ilə musiqiyə çevirdik. Süni intelekt vasitəsi ilə mahnı yazıldı və səsləndirildi. Sonra da AI-nin yardımı ilə həmin mahnının nümaişini hazırladıq. Bununla bağlı videokrit hazırlamaq olardı. Lakin mən o mərhələyə qədər getmədim. Çünki mənə əsas maraqlı və vacib olan o mahnının hazırlanma prosesi və əldə olunacaq məhsul idi".
Deputat Səbinə Salmanova AI-dən axtarış məqsədi ilə yararlandığını dedi:
"Bəli, istifadə edirəm. Hansısa axtarış lazım olanda özüm axtarmıram, süni intelektdən yararlanıram. Lakin yazılarımda, açıqlamalarımda istifadə etmirəm. amma süni intellektin məlumatlarına tam güvənmirəm, ondan sonra digər araşdırmaları da edirəm".
Millət Vəkili Fazil Mustafa süni intellektdən çox az hallarda istifadə etdiyini bildirdi:
"Bir sıra elmi kəşflərlə bağlı məlumatların alınmasında AI köməyimizə gəlir. Lakin hər hansısa yazı, məqalə və başqa motivli çalışmalarda istifadə etməyi xoşlamıram. Çünki insanın öz yaradıcılığı əsas götürülməlidir. Süni intellektin təsiri altında qalmağa üstünlük vermirəm. Yazını özüm yazır, fikri özüm düşünürəm. Bəlkə də gələcəkdə buna bir yönəlmə ola bilər, amma indiki vəziyyətdə özümü bu vərdişə yönəltmək istəmirəm. Lakin bir sıra informativ məlumatların, xüsusi ilə də elmi yeniliklərlə, dünyada baş verən proseslərlə bağlı hansısa gerçək vəziyyəti öyrənmək üçün AI-dən istifadə etmək mümkündür. Bunu da ara-sıra edirəm".
Əlaqə saxlamağa çalışdığımız digər 22 deputat isə təəssüf ki, telefon zəngimizi açmadılar. Milli Məclis üzvləri arasında apardığımız sorğuda bəzi deputatlar AI-ni faydalı vasitə kimi görərək ondan informasiya axtarışı, kontent istehsalı və yaradıcı layihələrdə istifadə etdiklərini bildirdilər. Digərləri isə süni intellektə ehtiyatla yanaşaraq, insan düşüncəsinin və yaradıcılığının texnologiya ilə əvəz oluna bilməyəcəyini vurğuladılar.
Aparılan sorğunun nəticələri göstərir ki, Azərbaycan parlamentində süni intellektlə bağlı fikirlər müxtəlif olsa da, ümumi maraq və müzakirə meyli artıq formalaşıb. Bu da onu göstərir ki, AI təkcə texnoloji deyil, həm də sosial və siyasi düşüncə səviyyəsində gündəmin bir parçasına çevrilməkdədir.
