Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və "Deputatın statusu haqqında" qanunvericilik birmənalı şəkildə parlament üzvünə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmağı qadağan edir. Lakin ölkənin tikinti sektorunda hegemonluq edən “Kristal Bakı” ASC (köhnə adı “Kristal Abşeron”) və "Crystal Group"un fəaliyyət trayektoriyası qanunun bu tələbinin mürəkkəb korporativ strukturlar vasitəsilə necə "bypass" edildiyinə dair ciddi suallar doğurur. Xüsusilə Yasamal rayonundakı səs-küylü söküntü və tikinti işlərinin sənəd üzərində "Kristal Bakı" ASC tərəfindən aparılması, əslində nəhəng bir biznes zəncirini kiçik hüquqi halqalarla pərdələmək cəhdindən başqa bir şey deyil.

AFN.az xəbər verir ki, Milli Məclisin üzvü Ağalar Vəliyevin yaxın ətrafı, daha dəqiqi, oğlu Pərviz Vəliyevin rəhbərliyi altında cəmləşən bu imperiya, "Kristal Bakı" ASC və "Crystal Group" vasitəsilə həm hüquqi məsuliyyəti bölüşdürür, həm də ictimai diqqəti vahid mərkəzdən yayındırır. Maraqlıdır ki, qanunvericiliklə maliyyə hesabatlarını açıqlamağa borclu olan bir "Açıq Səhmdar Cəmiyyəti"nin (ASC) fəaliyyəti tamamilə qapalı qutu təsiri bağışlayır. Dövlət büdcəsi hesabına maliyyələşən prokurorluq binalarından tutmuş strateji infrastruktur layihələrinə qədər onlarla sifarişi icra edən bu strukturun hansı tender şərtləri ilə qalib gəldiyi və vergi ödəyicilərinin vəsaitləri üzərində hansı hesabatlılığı daşıdığı hələ də qaranlıq qalır.

Bu yazı, övlad adı altında gizlənmiş deputat biznesinin qanunvericiliklə ziddiyyətini və "Kristal" markasının arxasındakı qeyri-şəffaf idarəetmə modelini faktlarla araşdırır.

Vitrində parlaq reklamlar, arxa planda qaranlıq rəqəmlər

"Crystal Group"un rəsmi platformalarını araşdırdıqda ilk diqqət çəkən məqam, saytın korporativ hesabatlılıqdan daha çox, satış yönümlü bir vitrin rolunu oynamasıdır. Şirkətin saytındakı "Layihələr" bölməsi fəaliyyətin miqyasını vizual olaraq nümayiş etdirsə də, bir jurnalist araşdırması üçün vacib olan bir çox sualı cavabsız qoyur. Şirkət Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA) və digər dövlət qurumlarının layihələrində aktiv iştirak edir, lakin saytda bu əməkdaşlıqların hüquqi və maliyyə tərəfləri haqqında məlumat yoxdur. Bu sifarişlərin hansı şərtlərlə və hansı tenderlərdə qalib gəlinərək alındığına dair məlumat bölməsi mövcud deyil, dövlət layihələrinə ayrılan büdcə və bu büdcənin istifadəsinə dair audit hesabatları isə tamamilə yoxdur.

Saytda layihələr yalnız binanın yerləşmə yeri və mənzil planları ilə məhdudlaşır. Azərbaycanda iri tikinti şirkətlərinin şəffaflığı qanunvericiliklə təşviq edilsə də, "Crystal Group"un saytında illik dövriyyə, mənfəət və vergi öhdəlikləri barədə heç bir məlumat əks olunmur. Xüsusilə Yasamal və digər ərazilərdəki söküntülər zamanı yaranan narazılıqlar, məsələn, 400-500 manatlıq kompensasiya iddiaları fonunda şirkətin hesabatının olmaması diqqət çəkir.

Prokurorluqdan hava limanına: "imtiyazlı" podratçı

Holdinqin portfelini dərindən araşdırdıqda dövlətin ən strateji və nüfuzlu qurumları üçün reallaşdırılan onlarla layihə üzə çıxır. Şirkət hüquq-mühafizə orqanları üçün bir çox inzibati binaların tikintisini həyata keçirib. Nərimanov, Pirallahi, Şəki, Kürdəmir və Qəbələ rayon prokurorluqlarının binaları məhz bu holdinqin qolları tərəfindən inşa, təmir və təchiz edilib. Şirkət eyni zamanda Yeni Azərbaycan Partiyasının yeni binası, Maliyyə Nazirliyinin Xəzinədarlıq İdarəsi, DTX-nın Bilgəh istirahət kompleksi, ADA Universiteti yataqxanası və Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu kimi obyektlərin işlərini də öz üzərinə götürüb.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının torpaq yatağı, Zəngilan Ağalı Hoteli və Horadiz-Ağbənd avtomobil yolu kimi strateji işlər də bu portfelə daxildir. Lakin bu qədər çox strateji dövlət işlərinin məhz bu holdinqə həvalə edilməsinin hansı tender şərtləri ilə baş tutduğu məlum deyil. Dövlət sifarişi ilə görülən işlərdə vergi ödəyicilərinin pulları istifadə olunsa da, "Crystal Group" heç bir maliyyə hesabatı yayımlamır.

Bütün qeyd edilənlərlə bağlı "Crystal Group"un e-mail ünvanına ünvanladığımız sorğuya, təəssüf ki, cavab verilmədi. Hər bir halda qarşı tərəfin mövqeyini verməyə hazırıq.