2023-cü il beynəlxalq arenada Ukrayna üçün qeyri-müəyyən il oldu. Bir tərəfdən Avropa Şurasının Ukraynanın Avropa İttifaqına (Aİ) daxil olması barədə danışıqlara başlaması ilə bağlı tarixi qərar və NATO-nun yarı açıq qapısı, digər tərəfdən, maliyyə və hərbi yardımların tükənməsi və onun dayandırılması riski yarandı. UNİAN 2024-cü ildən gözləntiləri təhlil edib. AYNA sözügedən araşdırmanı istinadla təqdim edir:

Açıq-aydın görünür ki, 2024-cü il Ukrayna üçün növbəti müharibə ili olacaq. Rusiya sözün əsl mənasında, hər şeyi müharibəyə hesabladı. Tarixən rekord hərbi xərclərlə büdcəni təsdiqlədi və iqtisadiyyatı hərbi xətt üzrə bərpa etdi - hətta Rusiyadakı ticarət mərkəzləri də pilotsuz təyyarələrin istehsalı üçün fabriklərə çevrilir. Rusiya diktatoru Vladimir Putin 2023-cü ilə yekun vuraraq “xüsusi hərbi əməliyyat” adlanan müharibənin bütün məqsədlərinə nail olunana qədər davam etdirmək niyyətində olduğunu bəyan etdi.

Ekspertlər hesab edirlər ki, Ukraynanın Rusiyanın “diz çökməsi”nə reaksiyası birbaşa olaraq müttəfiq ölkələrdəki siyasi ab-havadan və beynəlxalq platformalardan asılı olacaq.

Cəbhənin pilotsuz təyyarələr və digər silahlarla təminində müəyyən dəyişikliklərə baxmayaraq, Ukraynanın özünü müdafiə etməsi, yumşaq desək, son dərəcə çətindir. Səbəblər həm daxili, həm də xaricidir, lakin bu, həqiqətdir. Xarici yardım bütün qeyri-hərbi xərcləri əhatə edir və indiki şəraitdə hərbi xərclərin azaldılmasına ümid etmək obyektiv olaraq mümkün deyil. Ona görə də Ukrayna üçün həmişə vacib olan beynəlxalq gündəm, mübaliğəsiz, gələn il həyati əhəmiyyət kəsb edəcək.

Bir sözlə, 2024-cü il hadisələrlə dolu il olacaq. Kiyev həmçinin Vaşinqtonda Ukrayna ilə Alyans arasında əməkdaşlığın hazırkı “temperaturunu” göstərəcək növbəti NATO sammitini və rekord sayda seçkiləri, xüsusən də ABŞ prezidentliyinə və Avropa Parlamentinə seçkiləri gözləyir. Bu hadisələr təkcə hərbi yardımın həcminə deyil, ümumilikdə Ukraynanın gələcəyinə də birbaşa təsir edəcək.

Taleyüklü il

2024-cü il Ukrayna üçün dönüş nöqtəsi ola bilər, çünki bu il ərzində Rusiya-Ukrayna müharibəsinin taleyinin müəyyənləşməsi mümkündür. Beynəlxalq dəstəyi saxlamaq Ukrayna üçün əsas xarici siyasət vəzifəsi olaraq qalacaq.

Ukrayna Parlamentinin Xarici əlaqələr komitəsinin rəhbəri Oleksandr Merejko qeyd edib ki, Ukrayna üçün əsas beynəlxalq hadisələr ABŞ-da keçiriləcək prezident seçkiləri, həmçinin NATO və Aİ sammitləri olacaq: "İlk növbədə, martda Aİ sammiti olacaq. Gözlənilir ki, danışıqlar çərçivəsi qəbul olunacaq və Ukraynanın Aİ-yə daxil olması ilə bağlı danışıqlar prosesi başlayacaq. İkincisi, 2024-cü ilin iyulunda Vaşinqtonda keçiriləcək NATO sammitidir. İdeal olaraq, biz bunu edərdik. Heç olmasa, biz onun döyüşməsinin tərəfdarı olacağıq. Üçüncü, ABŞ-da prezident seçkiləridir. Burada bizim üçün vacibdir ki, kim ABŞ prezidenti olursa-olsun, Ukraynaya fəal dəstək versin. Düşünürəm ki, belə olacaq, çünki bu, ABŞ-ın maraqlarına uyğundur”.

Merejko əlavə edib ki, növbəti il ​​Rusiyada hansısa gözlənilməz hadisə, vəziyyəti Ukraynanın xeyrinə dəyişə biləcək “qara qu quşu” baxımından kifayət qədər gözlənilməz ola bilər: "Baxmayaraq ki, biz prinsipcə hansısa möcüzəyə deyil, öz gücümüzə və dost və müttəfiqlərimizin dəstəyinə arxalanırıq. Yeri gəlmişkən, 2024-cü ildə biz F-16 təyyarələrini gözləyirik ki, bu da bizim hava məkanında dominantlığımızın qurulmasına töhfə verə bilər".

Əhəmiyyətli zirvələr

Ukraynalı siyasi elmlər namizədi, beynəlxalq ekspert Stanislav Jelixovski Vaşinqtonda NATO-nun yubiley sammitinə niyə çox güvənməməli olduğunuzu belə izah edib: "Ukrayna ilə bağlı böyük nikbinlik görmürəm. Mənə elə gəlir ki, burada, daha doğrusu, Vilnüs sammiti ilə paralellik olacaq. Sammitə çox ümid bəslənilirdi, lakin sonda biz istədiyimizi ala bilmədik”.

Lakin onun sözlərinə görə, vaxtilə Vilnüsdə müsbət məqamlar olub: "Təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı bəyannaməni göstərə bilərik. Ümid edirik ki, bu, artıq müəyyən ölkələrlə imzalanmış konkret sənədlərə çevriləcək. Artıq bu məsələ ilə bağlı danışıqlar aparılır. Ola bilsin ki, Ukrayna ilə əməkdaşlıq, onun dərinləşməsi ilə bağlı bəzi mexanizmlər hazırlanacaq, ola bilsin, başqa inkişaflar da olacaq”.

“Alyansın yubiley sammitindən xoş xəbəri onun 32-ci üzvü olan İsveç ala bilər. Bizim üçün bu, həm də qısa müddətli müsbət xəbərdir. Çünki bu, Rusiya Federasiyasının Baltik dənizindəki mövqelərinə zərbə vuracaq və Moskvaya Alyansın güclənməkdə davam etdiyinə dair siqnal verəcək. Və biz sonda NATO-ya qoşula biləcəyik... ", ekdpert vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, bundan əlavə, G20 sammiti 2024-cü ildə Braziliyada keçiriləcək: “Çox güman ki, Putin orada olmayacaq, çünki Braziliya Prezidenti Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin rus diktatoruna qarşı orderini xatırladıb. Bu, bizim üçün yaxşıdır, çünki biz Latın Amerikası ölkələri ilə güclü əlaqələr qurmaq istəyirik. Bu kontekstdə mən Prezident Zelenskinin Latın Amerikasına səfərini təkcə argentinalı həmkarını təbrik etmək üçün deyil, həm də ünsiyyət qurmaq üçün müsbət görürəm”.

“Prezident Volodimir Zelenskinin elan etdiyi sülh sammiti də 2024-cü ildə baş tuta bilər. Ümid edirəm ki, bu, ilin birinci yarısında baş verəcək. Bu, bizi dəstəkləyən administrasiyanın ABŞ-da işlədiyi bir vaxtda vacibdir”, - ekspert qeyd edib və bildirib ki, amma bu, növbətinin dəstəkləməyəcəyi anlamına gəlmir.

Bununla belə, o xatırladıb ki, Ukrayna üçün son dərəcə vacib olan Amerika yardımı, hətta Konqresin müsbət qərarı olsa belə, ABŞ-da keçirilən prezident seçkilərindən sonrakı yardım məsələsidir: “Lakin belə qeyri-populyar addımlar Demokratlar Partiyasından çıxış edəcək prezidentliyə namizədin reytinqinə və Konqresə seçkilərə təsir edə bilər. Ola bilər ki, demokratlar yenidən palatanı itirsinlər. Bundan başqa, Senatın üçdə biri yenidən seçiləcək... Ona görə də respublikaçılar bütün səlahiyyətləri ala bilərlər, bunun da təbii ki, bizim üçün mənfi nəticələri olacaq”.

Müəllif: Turan Abdulla - Mənbə: AYNA.az
diaaz.space