“Evimiz qəzalıdır. Sonuncu zəlzələdən sonra daha da bərbad hala düşüb. Bu gün-sabah ucМ§acaq deyib, gecələr yatmağa da qorxuruq”.
Ucar rayonunun Məlikballı kəndinin sakini Ramilə Namazova belə deyir. O, 1948-ci ildə tikilən bu evin onlara yoldaşının babasından qaldığını sÖyləyir. UcМ§ub-tÖkülən evi təmir etmək ücМ§ün ailənin maddi imkanı yoxdur:
“CМ§ox yerə müraciət etdim ki, evimiz qəzalıdır, kÖmək edin. Hətta Mehriban xanım Əliyevaya, FÖvqəladə Hallar Nazirliyinə ərizələr yazdım. Bütün cavablar baxılması ücМ§ün gÖndərilir Ucar Rayon IМ‡cra Hakimiyyətinə. Onlar da baxmırlar. Deyirlər, elə qurum yoxdur ki, sizə kÖmək etsin”.
“IМ‡cranın nümayəndəsi baxdı, dedi, bəli, qəzalıdır, təhlükəlidir”
Ramilə Namazova deyir ki, bu qədər məktublara cavab gəlir. Ancaq bir cМ§ağırıb deyən yoxdur ki, dərdiniz nədir, siz niyə şikayət edir, ərizə yazırsınız:
“IМ‡cra Hakimiyyətindən bir nəfər nümayəndə gəlmişdi. Evə baxdı, dedi, bəli, qəzalıdır, pis vəziyyətdədir. Burada yaşamaq təhlükəlidir. Sonra da cМ§ıxıb getdi. O gündən onlardan başqa xəbər almamışıq”.
“Divarlar nəmlənir, qurumur, altı cМ§Ökür”
R.Namazova deyir ki, yağış yağanda evinin icМ§inə su dolur. Divarlar nəmlənir, qurumur, altı cМ§Ökür:
“Biz artıq gecələri evdə yatmaqdan da qorxuruq ki, tavan aşıb tÖküləcək uşaqlarımın başına. 4 uşaq bÖyüdürəm, cМ§ətindir. IМ‡mkansız adamıq. IМ‡ndiki zəmanədə təsərrüfatla da məşğul olmaq cМ§ətindir. şərait yoxdur, toxum, gübrə almağa imkan olmur. Bir-iki şey əkirik, o da bir necМ§ə ayı güclə gÖrür. Ailədə 6 nəfərik. Qızlarımın dÖrdü də məktəblidir. Onları güc-bəla ilə oxuduruq. Əksər hallarda cМ§ox şeylərini cМ§atdıra da bilmirik”.
“Sonuncu zəlzələdə evi daha da bərbad hala salıb”
Ramilə Namazova deyir ki, dünənədək ünvanlı sosial yardım alırmışlar. Bu da onların aztəminatlı ailə olduğunu bir daha sübut edir. Odur ki, ailənin evini yenidən tikmək bir yana, sadə təmir etmək imkanları belə yoxdur:
“Otaqlarda cМ§atlar var. Bəzi yerlər, ümumiyyətlə, aralanıb. Həmin aralı hissələri sıvamağa belə imkanımız yoxdur, qaldı, gələn nümayəndə dedi ki, ev tamamilə qəzalıdır və yenidən tikilməlidir. Biz evi nə ilə yenidən tikək? Bu gündən sabaha ümidi olmayan insanlarıq. Mən cМ§ox şey istəmirəm, nolar, aztəminatlı, sonuncu zəlzələdə evi daha da bərbad hala düşmüş ailə kimi bizə kÖmək etsinlər. Mən başqaları kimi imkansızlığı bəhanə edib, uşaqlarımı təhsildən də yayındırmıram. Ac qalıram, amma onları məktəbə gÖndərirəm ki, Ölkəmizə yararlı Övlad olsunlar. Nolar, dÖvlət də bizi azacıq düşünsün, uşaqlarıma isti bir ev, normal şərait qurmağımıza kÖmək etsin”.
“Səhərəcən evi dolanıram ki, birdən nəsə olar”
Ailə Övladlarının yeməyini, geyimini güclə cМ§atdırır. Deyir, qış aylarında hətta kommunal xidmət haqlarını Ödəməkdə də cМ§ətinlikləri olur. Yenə də hallarından narazı deyillər, birtəhər dolana bildiklərini sÖyləyirlər. Bircə problemləri qəzalı evləridir. Onların bu evdən başqa hecМ§ nələri yoxdur:
“IМ‡nanın, o qədər cМ§ətindir ki, odun sobası yandırırıq. Qazı cМ§ox işlətmirik ki, Ödəmək cМ§ətindir. IМ‡şığı da cМ§atdıra bilmirik. Biz bu cМ§ətinliklərə dÖzürük, bunları birtəhər yola vermək olur. Amma qəzalı evi təmir edəcək gücə malik deyilik. Evin hər yeri dəlmə-deşikdir. Külək əsir, evin icМ§indədir, yağış yağır, evə damır. O gün kicМ§ik qızım gəlib ki, ana, yorğanım sudur. Baxıram ki, yuxarıdan damıb. Yatağının yerini dəyişmişəm. Yağış yağanda biz yatmırıq. Səhərəcən evi dolanıram ki, birdən nəsə olar”, – R. Namazova belə sÖyləyir.
“Bu qədər kasıbcМ§ılıq, zülmlə Övladlarımızın hamısına təhsil verməyə cМ§alışırıq”
Evləri 2 otaq, bir eyvandan ibarətdir. Otaqlarından birinin tamamilə qəzalı olduğunu deyirlər. Həmin otağın qapısını bağlayıblar, istifadə etmirlər. Gələcəkdə bütün otaqların bu hala düşəcəyindən qorxduqlarını sÖyləyən ailə, belə olacağı təqdirdə nə edəcəklərini bilmədiklərini deyirlər:
“BÖyük qızım 11-c sinifdə oxuyur. Ağdaşda tibb kursu var, ora gÖndəririk. IМ‡kinci isə universitetə hazırlaşır. ƏlacМ§ı olduğundan məktəb müəllimləri təmənnasız hazırlaşdırırlar, sağ olsunlar. Hamısı oxumaq istəyir, Özü də əlacМ§ıdırlar. Kaş imkan ola, oxudaq. Sonuncu qızım isə 4-cü sinfdə oxuyur, o da əlacМ§ıdır. Biz bu qədər kasıbcМ§ılıq, zülmlə hamısına təhsil verməyə cМ§alışırıq. Cəmiyyətə yararlı Övlad yetişdiririk. Buna cМ§ətinliklə də olsa, gücümüz cМ§atır. Amma gücümüzün cМ§atmadığı şeylər də var. Nə olar, buna da dÖvlətimiz dəstək versin”.
“Dedim hecМ§ olmasa borc verin, aybaay qaytaraq, vermədilər”
Ramilə Namazova deyir ki, evləri 2007-ci ildə olan zəlzələdən sonra daha da pis hala düşüb. Bu zaman evdə bÖyük cМ§atlar əmələ gəlib, otağın biri tamamilə ucМ§ub:
“Onda evin yarısı dağıldı. Birtəhər, gücümüz cМ§atdığı qədər düzəltdik. Zamanla yenə yavaş-yavaş tÖkülüb, gedir. Hara da yazırıq, cavab icraya gəlir. Daha bezmişik. Onlar da birmənalı şəkildə kÖmək etmək istəmirlər. Dedim, hecМ§ olmasa borc verin, aybaay qaytaraq. Onu da etmədilər”.
IМ‡cra Hakimiyyəti: “Bizim onlara ev tikmək ücМ§ün büdcəmiz yoxdur”
Ucar Rayon IМ‡cra Hakimiyyətindən isə deyilib ki, onların vətəndaşlara aid fərdi, qəzalı evləri təmir etmək ücМ§ün büdcələri yoxdur:
“Harada gÖrülüb ki, dÖvlət vətəndaşa ev tikib verməlidir. Deyirlər, zəlzələdə olub, bəs bugünədək niyə səslərini cМ§ıxarmırdılar? Adətən zəlzələdə ucМ§an, dağılan evləri rayonun FÖvqəladə Hallar Komissiyası qeydə alır və həmin şəxslərə kÖməklik gÖstərilir. Vaxtında müraciət etmək lazımdır. IМ‡ndi bizim onlara ev tikmək ücМ§ün büdcəmiz yoxdur”.
Məsələ ilə bağlı FÖvqəladə Hallar Nazirliyinə ünvanladığımız sorğuya cavab almaq mümkün olmayıb.
Son illər dÖvlət şamaxı, Zaqatala, IМ‡smayıllı, Balakən və s. bÖlgələrdə baş verən zəlzələlərdən sonra əhaliyə dəyən zərəri kompensasiya edib. Evi ucМ§an və ya qəzalı hala düşən yüzlərlə sakinə yeni evlər tikilib və ya qəzalı hala düşən evləri təmir olunub.
