""3+3" platformasının növbəti görüşünün Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın regional mövqeyini daha da gücləndirə bilər.

“3+3” regional platformasının növbəti görüşünün Bakıda keçirilməsi ehtimalı Azərbaycanın Cənubi Qafqazda formalaşdırdığı yeni siyasi reallıqların və artan diplomatik nüfuzunun məntiqi davamı kimi qiymətləndirilə bilər.

Azərbaycan bu gün regionda yalnız proseslərin iştirakçısı deyil, həm də regional gündəliyin formalaşmasına təsir göstərən, müxtəlif siyasi mərkəzlərlə dialoq qurmaq imkanlarına malik mühüm aktordur. Bakının mümkün ev sahibliyi Azərbaycanın regional əməkdaşlıq təşəbbüslərindəki mövqeyini, siyasi çəkisini və müstəqil xarici siyasət kursunun nəticələrini bir daha nümayiş etdirə bilər".

Bu barədə Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov danışıb.

O bildirib ki, “3+3” formatının əsas əhəmiyyəti Cənubi Qafqaz problemlərinin regionun özünün iştirakı ilə müzakirəsi üçün siyasi platforma yaratmasındadır. Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstanın, eləcə də Türkiyə, Rusiya və İranın iştirakını nəzərdə tutan bu mexanizm regionun təhlükəsizlik, nəqliyyat, iqtisadi əlaqələr və kommunikasiya məsələlərinin kompleks şəkildə nəzərdən keçirilməsinə imkan verir.

Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, regional problemlərin həlli kənardan diktə edilən yanaşmalara deyil, dövlətlərin suverenliyinə, qarşılıqlı maraqlarına və real siyasi şərtlərə əsaslanmalıdır.

“Azərbaycanın regional liderlik mövqeyi formal statusla deyil, konkret siyasi və iqtisadi nəticələrlə müəyyən olunur. Ölkəmiz postmünaqişə dövründə yeni reallıqların formalaşmasına, regional kommunikasiyaların açılması məsələsinin beynəlxalq gündəmdə saxlanılmasına və Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin edilməsi istiqamətində təşəbbüslərin irəli sürülməsinə mühüm töhfə verir. Bakıda belə bir görüşün keçirilməsi ehtimalı da bu siyasi xəttin davamı kimi nəzərdən keçirilə bilər. Bununla yanaşı, Azərbaycanın mövqeyinin güclənməsi yalnız görüşün coğrafiyası ilə deyil, onun nəticələrinin regional əməkdaşlığa nə dərəcədə təsir göstərməsi ilə ölçüləcək”, deyə o bildirib.

Tural İsmayılov deyib ki, “3+3” platformasının Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşmasına mümkün töhfəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bununla belə, hər hansı regional formatı ikitərəfli sülh prosesinin alternativi kimi təqdim etmək düzgün olmazdı. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin davamlı normallaşması ilk növbədə tərəflərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət, bir-birinə qarşı ərazi iddialarına son qoyulması, sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası, nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması, eləcə də sülh sazişi üzrə razılaşmaların praktiki icrası ilə bağlıdır. Regional platformalar bu prosesə siyasi dəstək verə, etimadın möhkəmlənməsinə və iqtisadi əməkdaşlıq üçün əlverişli mühitin yaranmasına xidmət edə bilər. Lakin siyasi iradəni və konkret öhdəlikləri əvəz edə bilməz.

“Azərbaycanın mövqeyindən yanaşdıqda, nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması məsələsi xüsusi strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu, sadəcə yolların və dəmir yollarının bərpası deyil, Cənubi Qafqazın beynəlxalq nəqliyyat və logistika sistemindəki rolunun genişləndirilməsi deməkdir. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərində əlaqələrin inkişafı region ölkələri üçün yeni iqtisadi imkanlar yarada, tranzit potensialını artıra və qarşılıqlı iqtisadi maraqları gücləndirə bilər. Azərbaycan bu prosesdə öz coğrafi mövqeyindən, nəqliyyat infrastrukturundan və həyata keçirdiyi regional layihələrdən istifadə etməklə mühüm bağlantı mərkəzi kimi çıxış edir. Eyni zamanda, kommunikasiyaların açılması qarşılıqlı suverenliyə, yurisdiksiyaya və beynəlxalq hüquq normalarına hörmət əsasında həyata keçirilməlidir”, deyə o bildirib.

Politoloq vurğulayıb ki, Türkiyə, Rusiya və İranın platformada iştirakı formatın imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, diplomatik koordinasiyanı da zəruri edir. Bu dövlətlərin regionla bağlı maraqları hər zaman eyni istiqamətdə üst-üstə düşməsə də, nəqliyyat, ticarət, enerji və təhlükəsizlik sahələrində ortaq mənafelərin mövcudluğu əməkdaşlıq üçün real zəmin yaradır. Böyük dövlətlərin geosiyasi rəqabətinin platformanın fəaliyyətinə təsir göstərməsi mümkündür. Ancaq bu amil regional əməkdaşlığın perspektivsiz olduğu anlamına gəlmir. Əksinə, çoxtərəfli dialoqun əhəmiyyəti məhz maraqların fərqli olduğu şəraitdə artır. Bunun üçün format iştirakçılarının bir-birinin suveren qərarlarına hörmət etməsi, platformanı siyasi təzyiq vasitəsinə çevirməməsi və konkret nəticələrə üstünlük verməsi vacibdir.

“Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas üstünlüklərindən biri müxtəlif güc mərkəzləri ilə münasibətləri milli maraqlar əsasında qurmaq və regional məsələlərdə müstəqil mövqe nümayiş etdirmək qabiliyyətidir. Bakı heç bir dövlətin geosiyasi maraqlarının alətinə çevrilmədən, öz təhlükəsizlik və inkişaf prioritetlərini rəhbər tutaraq əməkdaşlıq təşəbbüslərində iştirak edir. ‘3+3’ formatına da bu prizmadan yanaşılmalıdır.

Platformanın uğuru hər hansı bir iştirakçının üstünlük qazanmasından deyil, region ölkələrinin iqtisadi və təhlükəsizlik maraqlarına xidmət edən praktik razılaşmaların əldə olunmasından asılıdır”, deyə politoloq vurğulayıb.

O əlavə edib ki, “3+3” platformasının növbəti görüşünün Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın Cənubi Qafqazda artan diplomatik çəkisinin nümayişi və regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından mühüm imkan yarada bilər. Lakin əsas məsələ görüşün keçirilməsi deyil, onun hansı siyasi mesajları verəcəyi və hansı praktik nəticələrə yol açacağıdır.

Azərbaycan üçün prioritet regionda davamlı sülhün möhkəmləndirilməsi, kommunikasiyaların açılması, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və dövlətlərin suverenliyinə əsaslanan əməkdaşlıq mühitinin formalaşdırılmasıdır. Bu məqsədlərə xidmət edən istənilən dialoq platforması regional sabitliyə töhfə verə bilər. Bakının mümkün ev sahibliyi isə Azərbaycanın təşəbbüskar, prinsipial və nəticəyönümlü regional siyasətinin növbəti ifadəsi ola bilər.